Het belang van kijken (en gezien worden)

Wat is kijken? Kijk of kijken heeft volgens de Dikke Van Dale 3 betekenissen:

  • De ogen gebruiken;
  • Het bekijken;
  • Inzicht.

Alle 3 de betekenissen zijn interessant om eens nader te bekijken.

Ik zie, ik zie wat jij niet ziet

Zien zet je hersenen aan het werk, want zien doe je niet met je ogen maar met allerlei delen van je hersenen. Hoe werk dat?

De ogen geven drie tot vijf keer per seconde signalen door aan onze hersenen. Die signalen komen via het hoornvlies en de pupil aan bij de lens. Die projecteert de signalen op het netvlies. Elk oog zorgt voor een verkleind en omgekeerd beeld van de omgeving. Aangekomen in de hersenen worden deze twee beelden omgedraaid en samengevoegd tot één beeld.

Maar het beeld dat wij zien is geen exacte replica van de buitenwereld. Het beeld wordt namelijk gevormd door al onze zintuigen, zoals onze reuk, gehoor en tast. Bovendien wordt die informatie aangevuld met onze herinneringen en verwachtingen, oftewel met de interpretatie die er aan wordt gegeven. We leven dus eigenlijk in een door onze hersenen gecreëerde wereld.

Bekijk het eens van een andere kant

Ieder mens kijkt dus letterlijk anders tegen de wereld aan. Dat verklaart direct waarom ieder mens anders op dezelfde situatie kan reageren. Juist daarom is het zo interessant om van gezichtspunt te veranderen. Want hoe ziet de wereld er vanaf een andere plek uit?

Voorbeeld
Je geeft leiding aan een afdeling vol jonge, enthousiaste en ambitieuze marketeers. Jullie hebben recent een promo voor het bedrijf opgenomen aan de hand van een nieuwe concept dat de afdeling gezamenlijk heeft bedacht. Als je het eindresultaat toont aan je team, schuift jouw directeur ook even aan. Hij bekijkt de presentatie met wazige ogen en reageert ook niet positief in het gesprek dat volgt. Hoe dat dat nou? Jouw team is er alleen maar enthousiaster van geworden!

Wat heeft jouw directeur gezien? Allereerst ziet hij een promo volgens een nieuw concept, terwijl hij zich afvraagt waarom de oude vertrouwde stijl niet meer wordt gebruikt. Daarnaast was hij niet bij de vorming van het concept betrokken en vraagt hij zich af waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt. En tot sluit de manier van filmen en het gekozen taalgebruik niet aan bij zijn belevingswereld, maar hij is dan ook zo’n 30 jaar ouder dan het gemiddelde teamlid.

Verplaats je nu in gedachten naar de stoel van jouw collega. Ga zitten en voel je eens in hem of haar in. Denk aan het karakter, de wijze van praten, diens huidige projecten enz. En luister dan in gedachten eens naar jouw verhaal. Hoe komt het bij de ander aan? Gebruik je woorden die de ander ook gebruikt? Geef je voorbeelden van het voordeel van jou oplossing voor die ander aan? Is het duidelijk wat je van hem of haar verwacht?

Verplaats je nu weer terug naar jouw eigen stoel en bedenk eens wat je aan jouw verhaal kunt aanpassen, zodat je aansluit bij diens woorden, werk en verwachtingen. Ik durf te wedden dat je verhaal nu anders is. En dat daarmee de reactie van jou collega ook anders zal zijn.

Kun je voorkomen dat de ander ‘verkeerd’ op een situatie op de ander een onverwachte indruk maakt? Ja! Je had vooraf de promo door de ogen van de directeur kunnen kijken. Wat ziet en ervaart hij? En wat is zijn reactie daarop? In dit geval had je kunnen beginnen met korte inleiding waarin je vertelt dat jullie voor een jongere doelgroep dan gebruikelijk een nieuw concept hebben ontwikkeld voor een promo. En dat jullie een vlogger hebben gevraagd om het beeld te schieten en de teksten te verzinnen. Dat had de directeur er op voorbereidt dat hij iets nieuws te zien kreeg voor een doelgroep waar hij zelf niet toe behoort. Dan had hij vast met een hele andere blik gekeken en positiever gereageerd.

Hoe wil jij gezien worden?

Zoals we net door de ogen van de directeur keken naar een promo video, kun je ook door de ogen van een ander naar jezelf kijken. Zo kun je verschillen ontdekken in hoe anderen jou zien en hoe jij graag zou willen worden gezien. Dan kun je direct aan de slag om wat aan die verschillen te doen!

Herinneren en associëren

Wat je ziet wordt dus enorm beïnvloed door herinneringen en verwachtingen. Van het zien van een reep chocola kun je blij worden, omdat je weet dat het lekker smaakt en van een lieve clown kun toch heel bang worden, omdat je er als kind eens enorm van bent geschrokken. Goed om je bewust te zijn van die beïnvloeding.

Voorbeeld
Weet je bijvoorbeeld waarom je die nieuwe collega vanaf het eerste moment aardig vindt of die nieuwe schoonzus direct heel vervelend? Jouw hersenen reageren op wat ze zien. Als het uiterlijk van de persoon duidelijk refereert aan iemand anders, dan neem je de gevoelens die bij die bekende horen gedeeltelijk mee naar de nieuwe persoon. Oftewel diegene lijkt op iemand, dus moet hij of zij een beetje hetzelfde zijn. Datzelfde effect heb jij ook op een ander. Dus als iemand jou niet direct aardig vindt, dan heeft dat niet perse met jou te maken.

Beeld is dus nooit neutraal. Het is altijd beïnvloed door ervaringen en verwachtingen. Vaak gebeurd dat onbewust, maar soms – zoals in reclame – maakt men er bewust gebruik van.

Wat doe ik met kijken?

Kijken is het tweede deel van mijn motto Bewegen. Zien. Veranderen. Ik gebruik het dan ook bij al mijn cliënten. Ik zet de hersenen op een ander manier aan het werk, door ze vanuit andere perspectieven naar situaties of naar zichzelf te laten kijken.

Voorbeeld
Je komt geëmotioneerd bij mij binnen. Je hebt je onderweg opgewonden over de situatie op je werk die je met mij wilt bespreken. Ik laat je even tot rust komen met een kopje koffie. Dan spreid ik een groot aantal associatiekaarten uit op tafel. Ik vraag je de kaart te kiezen die de situatie en jouw gevoel daarbij het beste weergeeft. Dan vraag ik je de kaart uit te leggen, in zijn geheel en waar de losse elementen voor staan. Je vertelt nu rustig je verhaal, omdat je door de associatiekaart de situatie van een afstandje kunt beschouwen.

Situaties, processen en kansen krijg je ook heel goed in beeld door middel van de brown paper sessies. Het plakken van post-its is niet ieders hobby, maar het werkt wel heel goed. Daarom gebruik ik het vaak als hulpmiddel tijdens praat & doe sessies.

Voorbeeld
Met ondernemer Marjolijn onderzocht ik waar in haar bedrijf haar kwaliteiten het best tot haar recht kwamen. Daarvoor brachten we door middel van process modelling haar primaire bedrijfsproces in kaart. Daarna ontdekten we bij welke activiteiten haar passie voor energie zorgde en welke taken haar veel te veel energie kostten. Lees hier mijn blog over het traject met Marjolijn.

Ieder mens heeft de neiging om volledig in te zoomen op een probleem of situatie. Iedere emotie erbij wordt dan al snel uitvergroot. Maar gelukkig kun je leren om anders naar de wereld te leren kijken. Ik doe dat zelf heel gemakkelijk aan de hand van fotografie.

Voorbeeld
Als ik ga wandelen in de bergen kies ik vaak voor ik vertrek wat ik wil gaan fotograferen. Mijn keuze ligt meestal tussen twee uitersten: landschap- en macrofotografie. Oftewel volledig uitzoomen naar een brede blik op de wereld of helemaal inzoomen tot het kleinste insect. Eén en dezelfde wandeling zou je op deze manier tweemaal kunnen doen met beide keren een volledig andere ervaring. Beiden vaak van even grote schoonheid.

Je kunt je dus bewust worden dat je zowel naar de details van een situatie kunt kijken als kunt uitzoomen naar het landschap waarin de situatie zich bevindt. Dit levert inzichten op. En begrip. Kijk dus altijd verder dan je neus lang is!

Share This Post

Deel op facebook
Deel op linkedin
Deel op twitter
Deel op email

2 reacties op “Het belang van kijken (en gezien worden)”

  1. Brigitte van Dam

    Leuk en leerzaam om te lezen Winfred, ik probeer altijd positief in t leven te staan, en openminded. Maar soms, als het mezelf betreft weet ik het niet zo goed. Wel voor een ander en ben er ook altijd voor een ander met raad en daad, maar zou eigenlijk aan mezelf ook af en toe de tips moeten geven en naleven die ik aan een ander geef🙈
    Ik bekijk en beluister ook altijd een verhaal van 2 kanten, en dan heb ik heus wel mijn voorkeur of kan ik me inn beiden verhalen wel vinden😘

    1. Ha Brigitte,
      Naar jezelf kijken en voor ogen krijgen en houden wat jij wilt en belangrijk vindt is altijd veel lastiger!
      Wel goed om daar regelmatig eens over na te denken. Tijdens een wandeling bijvoorbeeld, want dan denk je het helderst en creatiefst na.
      Groet, Winfred

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

More To Explore

Schaap en Wolf

Niet stilstaan, maar vooruit kijken

2020 is een hels jaar. Veranderingen of verslechteringen vliegen je om de oren en de toekomst is onzeker. Je kunt volledig kopje onder gaan in de negativiteit. Maar wat heb je daar aan? Je kunt deze periode ook anders benutten.

Read More »
nl_NL
en_GB nl_NL
ebook Bewegen. Zien. Veranderen.

Gratis e-book

BEWEGEN. ZIEN. Veranderen.

Dit e-book bevat, naast veel achtergronden,
6 tips waarmee jij direct aan de slag kunt om in beweging te komen, anders naar de wereld te gaan kijkenende verandering aan te gaan.